Αναποφασιστικότητα
Τι είναι η αναποφασιστικότητα;
Είναι η δυσκολία να πάρουμε αποφάσεις με αυτοπεποίθηση. Πρόκειται για μια πρόκληση που πολλοί άνθρωποι θα αντιμετωπίσουμε κάποια στιγμή στη ζωή μας. Αναποφασιστικότητα είναι ο δισταγμός ή η αποφυγή να πάρουμε αποφάσεις. Μπορεί να αφορούν ασήμαντα πράγματα όπως το τι ρούχα να φορέσουμε. Μπορεί να αφορούν σημαντικά ζητήματα, όπως οι προσωπικές μας σχέσεις, τα οικονομικά ή τα επαγγελματικά μας θέματα.
Συχνά, προκύπτει από καταστάσεις οι οποίες περιλαμβάνουν πολλούς παράγοντες που πρέπει να λάβουμε υπόψη. Ο πιο σημαντικός παράγοντας είναι αυτός που θα έχει την μεγαλύτερη επίδραση στην επιτυχία κάποιου στόχου που έχουμε στη ζωή μας. Ένας άλλος, εξίσου σημαντικός, παράγοντας είναι αυτός που σχετίζεται περισσότερο με τις προσωπικές μας αξίες ή με τους κανόνες που ακολουθούμε.
Πότε είναι πρόβλημα;
Η αναποφασιστικότητα γίνεται πρόβλημα όταν πιάνουμε τον εαυτό μας να:
• Συλλέγει πληροφορίες ασταμάτητα
• Ζυγίζει τα υπερ και τα κατά μιας απόφασης σε εξαντλητικό βαθμό
• Αισθάνεται δυσφορία όταν πρέπει να πάρει πολλές, ακόμη και ασήμαντες, αποφάσεις
• Συστηματικά, αναθέτει σε άλλους τη λήψη αποφάσεων, ακόμη κι αν αυτό δεν προκαλλεί επιθυμητά αποτελέσματα, νιώθοντας αποδυναμωμένος
Αν παίρνουμε συχνά αποφάσεις οι οποίες δεν αποδίδουν τα επιθυμητά αποτελέσματα, είναι σημαντικό να αναλογιστούμε κατα πόσον αυτές οι επιλογές βασίστηκαν σε συμβιβασμούς με βραχυχρόνιο όφελος. Συνήθως, αυτές οι αποφάσεις είναι πιο εύκολο να παρθούν και απαιτούν λιγότερο κόπο. Αυτό είναι, όμως, που τις κάνει να μην έχουν ιδιαίτερα θετική επίδραση στο βάθος του χρόνου.
Η αναποφασιστικότητα είναι ένα είδος χρόνιας αναβλητικότητας. Συνήθως αφορά σημαντικές αποφάσεις για τις οποίες υπάρχουν πολλές επιλογές που προκαλλούν άγχος. Αυτό το άγχος μπορεί να αφορά, είτε το ποια είναι η σωστή επιλογή, είτε το ποια είναι η σωστότερη επιλογή. Η πιθανότητα λάθους φαίνεται πολύ τρομακτική και η συνέπεια είναι να καταλήξουμε να συλλέγουμε πληροφορίες αποφεύγοντας τη λήψη μιας τελικής και δύσκολης απόφασης.
Ανάλυση ή παράλυση;
Κάπως έτσι, η πολύ ανάλυση μας οδηγεί σε παράλυση. Έχουμε συλλέξει τόσες πληροφορίες που έχουμε πελαγώσει και νιώθουμε εξαντλημένοι να τις επεξεργαστούμε. Κάτι που μπορεί να μας βοηθήσει να αποφύγουμε αυτήν την κατάσταση, είναι να αναλογιστούμε την απόφαση που σκεπτόμαστε με βάση τις δικές μας αξίες. Με αυτόν τον τρόπο θα εντοπίσουμε γρήγορα πόση πληροφορία είναι αρκετή, και τι είναι αυτό που πραγματικά χρειάζεται να γνωρίζουμε.
Με τι σχετίζεται;
Συνήθως, η αναποφασιστικότητα είναι σύμπτωμα άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, και η κατάθλιψη. Συχνά συνδέεται με φοβίες όπως:
- Ο φόβος ότι θα απογοητεύσουμε ή θα θυμώσουμε σημαντικά πρόσωπα της ζωής μας.
- Ο φόβος ότι οι άλλοι θα μας θεωρήσουν ανίκανους ή και χαζούς.
- Ο φόβος ότι αν πάρουμε λάθος απόφαση, μπορεί να βλάψουμε τον εαυτό μας ή τους άλλους.
Αντιμετώπιση αναποφασιστικότητας
Η αντιμετώπισή της στην ψυχοθεραπεία γίνεται μέσα από εξατομικευμένες ασκήσεις επίλυσης προβλημάτων. Εντοπίζοντας ποιες είναι οι αξίες και οι κανόνες που ακολουθούμε στη ζωή μας, θα σχεδιάσουμε τις κατάλληλες παρεμβάσεις. Αυτές θα μας βοηθήσουν να χτίσουμε αυτοπεποίθηση στη λήψη αποφάσεων. Επίσης, θα μας επιτρέψουν να ελαττώσουμε την επίδραση επίμονων σκέψεων που μας παγιδεύουν σε φαύλους κύκλους. Κάνοντας ένα βήμα τη φορά, θα καταφέρουμε να ρυθμίσουμε τα έντονα συναισθήματα που μας κατακλύζουν και μας εμποδίζουν να προχωρήσουμε. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να μάθουμε ότι, ακόμη και σε περιπτώσεις που αισθανόμαστε αδύναμοι και πεσμένοι, η λήψη έστω και μιας απόφασης, είναι ικανή να ανεβάσει σημαντικά τη διάθεσή μας. Μέσα από την εξάσκηση, θα χτίσουμε την αυτοπεποίθησή μας, σπάζοντας το φαύλο κύκλο του άγχους που μας προκαλλούν οι φόβοι ή οι ανησυχίες μας. Σταδιακά, θα συνειδητοποιήσουμε ότι η αβεβαιότητα δε μας προκαλλεί πια φόβο. Πλέον, αντιμετωπίζουμε με άνεση καταστάσεις που παλαιότερα αποφεύγαμε.
